vrijdag 17 augustus 2018

Rob Zweedijk -- achteraf het station & vertaling van wat vanzelf

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =


dbnl
singel









achteraf het station

als wat ik niet had gezien
nooit eerder dan toevallig
dan slechts uiterlijk verstaanbaar

na herhaald hetzelfde uitgerekend
welke rand de voorwaarde
of daarna niet meer dit ook anders

dan hoe hard
wat geschreeuwd staat en tegen
als alleen een gedachte kan
een moment of op tijd

terwijl ik te veel ook voor mij zei
over wat geldig en ook nu
of altijd verkeerd verbonden
misschien is dat dan de beperking

die ik niet bedoelde
zo beraamd te zijn dat
steeds weer

als die vijf minuten
als achteraf
als altijd


*


vertaling van wat vanzelf

wat er staat
te midden van wat neergezet
en zo bewolkt dat niet meer dan hetzelfde
steeds de herhaling is

hoe ik nu meer de lucht zou moeten

en terwijl ik dat probeer
niet meer nader dan herzien
wat er staat vervolgens voorbeeld

wat ik vergeet als
niets dan wat je wilt
zeg met welk licht of toch weer anders
niet meer nader dan herzien
toch weer anders

hoe laat het ook is


Rob Zweedijk (1969)
uit: hoe verder geen punt (2018)




• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

donderdag 16 augustus 2018

Karel van den Oever --- Nachttrein & Het open luik

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

wikipedia
dbnl
bio
wat gedichten









De nachttrein

De trein rolt op den zwarten bol der aarde:
o, angst-versnelling van mijn hartstocht
in de afgrond naar God.
De gloeiende veeg van mijn vinger,
fosforisch op den blauwen glas-wand van een nacht;
het grauw geraas van een levenslot
aan de duistere bocht
van een dennenbosch waar God mij wacht.
O, gij daverend hart der machien,
en uw God-verloren vlucht,
o, gij kreunende jacht van wiel na wiel,
gij, gij, wroegende zucht
die uit den schoorsteen viel;
en de lange, angstige glijding der sporen
die achter de aarde reeds het gerucht
van den verren trein doet hooren.
De nacht-trein gilt en loeit.
Maar, de nacht-trein gloeit:
traan van Laurentius in Augustus-nacht,
glimworm in een ver veld,
goud-meteoor
die onder den blauwen nacht-boog snelt.
De nacht-trein zit vol menschen
die droomen, waken, denken, wenschen
en vooral met pijn iets verwachten:
zij rijden dagen, weken, nachten
op den brandzwarten bol der aarde.
- Is God nog ver? -
zoo denkt een somber man,
die uit het raampje staarde
naar maan en ster.


*


Het open luik

Het harde, houten luik is dicht;
en daar achter is de dag
met zijn parel-gouden licht;

daarachter de boomen, de bergen, de wereld, de wind,
de menschheid: man, vrouw en het fijne kind;

daarachter de zon,
daarachter de maan,
daarachter de zilveren sterren;

ook Vlaanderen, nevel-blauw,
en God.

Het leven is nabij en verre;
het hart des levens weten wij slaan,

de krachten der dingen hooren wij gaan
achter het harde, houten luik.

Toen hebben wij het luik opengedaan.


Karel van den Oever (1879-1926





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

woensdag 15 augustus 2018

Abonneren


Het cv van het Laurens jz. Coster-project.

• Abonnee worden van de dagelijkse Coster-gedichten kan hier. Of stuur een mail naar eon@planet.nl

dinsdag 14 augustus 2018

Wim T. Schippers -- Ik ben Gerrit

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

• Wim T. Schippers
Over Gerrit Dekzeil en 'Ik ben Gerrit'.










Ik Ben Gerrit

Ik ben Gerrit,
en ik steel als de raven.
Ben een boef, in de ogen der braven.
Maar wat moet je nou, als je niks hebt.
In deze wereld waar je steeds wordt genept.

Bij ons thuis was vroeger geen brood op de plank,
moeder kon dat niet betalen.
Mijn vader ging dood, ja dat kwam door de drank.
Ik liep door de straten te dwalen.
De bakker die keek niet, ik pikte een brood
en heb dat mijn moeder gegeven.
Het was wel gestolen maar smaakte ons goed
Zo zijn we in leven gebleven.

Ik ben Gerrit
en ik steel als de raven.
Ben een boef, in de ogen der braven.
Maar wat moet je nou, als je niks hebt.
In deze wereld waar je steeds wordt genept.

Zo groeide ik op ja voor galg en voor rad
het stelen dat kon ik niet laten.
Ik heb in mijn leven al heel wat gejat
en ik zit nooit zonder dukaten.
Ik ben nu beroemd en berucht in het land
een brandkast die kan je me geven.
Begon met een broodje, nu zit ik geramd
en zo blijft het de rest van mijn leven.

Ik ben Gerrit
en ik steel als de raven.
Ben een boef, in de ogen der braven.
Maar wat moet je nou, als je niks hebt.
In deze wereld waar je steeds wordt genept.


Wim T. Schippers (1942)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

Willy Chanson -- De dievenwagen

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

theaterencyclopedie
De dievenwagen is geschreven door Willy Chanson, eigenlijk Willem Munnik (1884-1942), de helft van de gebroeders Chanson, vooral populair door hun act als het komisch duo Mie en Ko, een soort voorloper van Snip en Snap. Munnik schreef tientallen liedjes en tussen de lachsalvo's door was er dan plotseling, in 1924, De dievenwagen, waar tot op de dag van vandaag menig traantje bij wordt gelaten. De dievenwagen is mooi gezongen door Willy Alberti, en voor het eerst vertolkt door George Hofmann (links naar YouTube onderaan).
Het Parool



De dievenwagen

Jongens kom kijken, de wagen staat voor
De dieven worden weggereden...
Dan zie je de stumperds, hun handen geboeid
Die soms niet het ergste deden
Soms is het een jongen, lang werkeloos
Die 't deed daar hij niets kon verdienen
Vaak zie je de moeders aan het station
Die stil in een hoekje staan grienen...

Lach nooit, als je die wagen ziet staan
Je kunt hen gerust wel betreuren
Denk maar alleen: wat hij heeft gedaan
Kan morgen mij ook gebeuren!

Wat is het niet wreed als je loopt langs de straat
En overal zie je die weelde
Dan loop je te denken - hoe mooi rijk te zijn
Wat arm zijn wij dan toch, misdeelden
En als soms je kinderen vragen om brood
Je kunt hun ook dat niet eens geven
Dan steel je maar - want 't is voor je kind
Dat heeft toch het recht om te leven

Lach nooit, als je die wagen ziet staan
Je kunt hen gerust wel betreuren
Denk maar alleen: wat hij heeft gedaan
Kan morgen mij ook gebeuren!

't Is altijd geen dief die de wagen ingaat
En dat 's natuurlijk weer het mooie
Het zijn soms die jongens, die geen dienst willen doen
En die ze de nor maar in gooien
Maar hij die vermoordt - en geld heeft, zo'n ploert
Hem wordt steeds die schande vermeden
Hij wordt echter niet met die wagen vervoerd
Maar in z'eigen auto gereden

Lach nooit, als je die wagen ziet staan
Je kunt hen gerust wel betreuren
Denk maar alleen: wat hij heeft gedaan
Kan morgen mij ook gebeuren!


Tekst en muziek: Willy Chanson (1883-1942)
Repertoire: Duo Hofmann, Willy Alberti, the Amazing Stroopwafels.





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

Gerda Blees -- Aanwijzing & Drie vrouwen

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

website
wikipedia
ilfu
vpro








Aanwijzingen

Melkwegen, overal melkwegen
en nergens een bord met this way out
mijn ouders zeiden tegen me huil niet embarrassingly loud
als je weer eens door een man of twee - blijf überhaupt
ver uit de buurt van vloeibaarheid
laat je volwassen vormen liever bevriezen
neem de vastgestelde tijden voor de stukken van je leven
slaap als het nacht is en nooit in de open lucht en zorg ervoor
niet meer dan zeven maar wel minstens drie keer op een dag te eten
Denk niet aan alle lichaamsdelen
waar je een potlood in zou kunnen steken en hoe diep
er zijn bepaalde snelwegen en zenuwbanen die je beter niet -
je moet een ingenieur nemen, die weet dingen waar je iets aan hebt
hoe auto-onderdelen en de elementen heten, ga niet zomaar
met je hoofd op tafel liggen, mors geen rode wijn
blijf zitten hou je vast en laat de dwaallichten
de dwaallichten en maak je zinnen af.


*


Drie vrouwen

Drie vrouwen kennen elkaar langer wel dan niet.
De eerste woont in een grijze stad, de tweede
in een groene en de derde in een gele.

Een van de drie leeft voor muziek terwijl de andere twee liever
met een man onder de dekens naar voorbijrijdende auto’s luisteren.
Van die twee is er een de weg kwijt terwijl de eerste en de derde niets
van zich splitsende paden weten. De derde van de drie gedraagt zich soms
een beetje destructief terwijl de eerste twee genoegen nemen met alles
wat al uit zichzelf kapotgaat.

De tweede van de drie praat altijd over dingen die ze heeft gelezen
zoals dat een man die schrijver was het delirium dat hij had terwijl hij
in het ziekenhuis lag had willen vergelijken met het leven van
soldaten in de loopgraven. De andere twee interesseert dat niet
zij zien ook minder kansen om de wereld van de ondergang
te redden met een rieten mand of tafeltennisbatje.

Drie vrouwen schrijven elkaar ieder jaar een verjaardagskaart.
Ze worden altijd even oud totdat de eerste ermee ophoudt,
of de derde of de tweede.


Gerda Blees (1985)
uit: Dwaallichten (2018)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

maandag 13 augustus 2018

Sasja Janssen -- Sonnet voor een Mayonaisevogel

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

website
youtube
poetry



• portret door lonneke stulen





•• In zijn sonnettenproject op Neerlandistiek.nl behandelt Marc van Oostendorp de ontwikkeling van de Nederlandse taal aan de hand van 196 (14x14) sonnetten. De laatste reeks van veertien is op speciaal verzoek door veertien dichteressen geschreven. Veertien maandagen lang kunt u hier steeds een van die sonnetten lezen, inclusief beschouwing. Vandaag het zesde. De eerdere waren van Lieke Marsman, Delphine LecompteMieke van ZonneveldHester Knibbe.en Elly de Waard.



Sonnet voor een Mayonaisevogel
Bij een ingekleurde tekening van een goudhaantje, boek en maker onbekend.

Als ik niet slaap dan sust hij mijn verdriet
die kleine vogel in zijn tafereel.
In passe partout met vel van dun grafiet
en op zijn kop een vieze klodder geel.

Hoe ik me in mijn lege bed ook keer,
steeds zie ik hem gevangen achter glas.
Nooit schiet zijn oog of fladdert er een veer,
verlangt hij net als ik naar groener gras?

Ik weet dat ik geen recht van spreken heb,
alleen het vers als vrije vogel ambieer
waarin ik over vluchten fantaseer.

In veertien regels dwang laat ik hem gaan
maar zachtjes piept hij uit zijn vette klep,
haal eerst die mayonaise van mijn naam.


Sasja Janssen (1968)



Wie heeft de mayonaisevogel zijn naam gegeven? Het is volkomen duidelijk dat het beestje zo moet heten, in ieder geval zoals hij op dit plaatje is afgebeeld: met die ‘vette klep’ en de ‘vieze klodder geel’ op zijn hoofd.

Maar wie gaat googelen op mayonaisevogel vindt eigenlijk alleen een vlogster die vooral berichten de wereld inslingert over de vele manieren waarop en kleuren waarin ze haar haren verft. Misschien voelt ook de vlogster zich gevangen achter het glas van haar vlog, maar zij heeft toch vermoedelijk zelf gekozen voor die naam.

En dat is anders voor het getekende goudhaantje dat Sasja Janssen beschrijft. Die heeft zijn vette naam toch enkel aan haar te danken. Hij ‘sust’ haar weliswaar in haar verdriet, maar vervolgens blijkt hij toch vooral ongelukkig, hij fladdert niet, hij verlangt, wie weet, naar groener gras.

Het is dan ook een vogel die door vele handen is gemaakt: eerst getekend, daarna afgedrukt in een boek, dan door iemand ingekleurd, en vervolgens ingelijst: ooit een vrije vogel maar daarna door allerlei al dan niet kunstzinnige handen steeds verder ingekaderd, tot hij tot slot ook nog eens de ‘veertien regels dwang’ van Janssens sonnet moet ondergaan. Ooit was hij een vrij vogeltje, nu moet hij op allerlei manieren ingekaderd de dichteres tot troost zijn.

En dan wordt hij ook nog bespot. Iemand, degene die hem heeft ingekleurd misschien, heeft de gele streep op zijn hoofd, gemaakt tot een vieze klodder. De dichteres heeft haar macht misbruikt om hem daarna tot ‘mayonaisevogel’ te dopen. Maar hij pikt het niet meer en komt in opstand tegen al die makers die hem gemaakt hebben. En die opstand, die strijd tegen iedereen die hem wil maken, die maakt hem tot slot inderdaad vrij. De dichter laat hem gaan.


• Marc van Oostendorp






• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

zaterdag 11 augustus 2018

Jan van Nijlen -- De cactus

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

dbnl
wikipedia
bio/biblio
leestafel








De cactus

Kaal staat hij voor de blankheid der gordijnen,
Verschrompeld in wat kiezel en wat zand
En mist zijn ziel: het alverschroeiend schijnen
Der eeuwge zomers van zijn vaderland.

Maar aan het einde van zijn lijdzaam dulden,
Spruit op een lichten morgen, als een vlam
Van 't heet verlangen dat hem gansch vervulde,
Een bloem van heimwee uit zijn dorren stam.

Hij bloeit; en in dien onverwachten droom
Laat hij een stond zijn heimlijk wezen blinken
In 't graf van 't broze bloemblad en aroom,

Zooals de dichter die, na harden strijd,
Zijn innigst voelen in een lied doet klinken
En weerkeert tot zijn oude eenzelvigheid.


Jan van Nijlen (1884-1965)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

vrijdag 10 augustus 2018

Jan van Nijlen -- De reseda

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

dbnl
wikipedia
bio/biblio
leestafel








De reseda

Geen Hokousai, geen Vermeer,
Zelfs niet de vlammendste Vincent,
Verteedert en ontroert mij meer
Dan, met zijn bloembak van cement,

De kamer, blauw en brons gekleurd,
Waar, naast roos en petunia,
De onoogelijke reseda,
Onzichtbaar haast, standvastig geurt

Als vroeger, als voor vijftig jaar.
Hier, naar het lichaam en den geest,
Is liefde werklijkheid geweest
En alles wat ik droomde waar.


Jan van Nijlen (1884-1965)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

Lode Krinkels -- Tevredenheid & Sonnet

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Lode Krinkels was toneelcriticus en journalist. Het internet laat weinig over hem los, maar hij schreef Een bundeltje oorlogsliederen na de inval van het Duitse leger in België, begin augustus 1914.

google
dbnl






Tevredenheid

Ik kreeg eene klopping in Elzas,
Ik kreeg eene botering te Luik,
Ik leed eene neerlaag bij Haelen,
Ik kreeg groote pijn in mijn buik.

Ik smoor eene pijp bij de Walen,
Ik rook in Vlaamsch België 'n sigaar;
Ik knauw te Maubeuge veel boonen,
Dat ligt op mijn maag heet en zwaar.

De Russen die nemen Oost-Pruisen,
Zij nemen daarbij Koenigsberg;
Zij zullen weldra te Berlijn zijn:
Maar 'k vind dat, Potztausend, niet erg!

Ik roep maar wat luider viktorie!
Al krijg ik zoo jammerlijk smeer;
Ik lieg, lijk een dagblad in Duitschland,
Dat ik win met de hulp van den Heer.

Ik breng heel mijn land naar den afgrond,
Ik fluit op geweten en eer;
Ich bin ein vollendetes Rindvieh,
Mein Liebchen, was willst du noch mehr?


*


Sonnet

Gij, duitsche praalhans, schoftige Imperator,
Wat schuilt gij achter benden moordenaren,
Op welker daden huivrend volkren staren...
Gij, van die roovers waardige dictator!

Gij stelt u aan als aartscivilisator,
Met mitrailleusen, bommen en kanonnen!
Gij meent de wereld lang reeds overwonnen
En kraait uw roem bereids, als triomphator!...

Gij bazelt: Gott mit uns! trotsch en verwegen!
En 't bloed van kindren zijpelt van uw degen!
De helsche satan schenk' u zijnen zegen!...

Wij houden aan den heilgen vrede!... God,
Dien gij verhoont met overmoed'gen spot,
Brenge u ten val! Stik in uw bloed en rot...


Lode Krinkels (1868-1921)
uit: Een bundeltje oorlogsliederen (1914)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

donderdag 9 augustus 2018

Gerrit Kamphuis -- drie gedichten

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

in memoriam
dbnl
jaarboek mnl









Heete middag

Heete middag walmt door hooge straten -
Heesche straat door iedereen verlaten -
Droge luchten gaan zwaar van asch en vuur,
Schroein zengend schor van eeuwig wreede duur.
Looden zwarte schaduwen van 't uur
Zijgen zindrend langs heetharde muur,
Spellen mat de komst van koele avond
Met lisplende wind de middag lavend.


*


Het park

De nacht zwoegt hijgend -
En koortsig bonst het donkre bloed.

Het park -
Een woeste duisternis,
Waar vreemde vrouwenoogen fonklen.
Een somber, dreigend visioen -
Daarachter laaien vale vlammen
Boven een horizon, waarlangs de dag ontsteld verwoei -

Een heldergroene ster viel sidderend,
En uit het giftig duister van de struiken
Brak plots de vloek eens satyrs,
Schaterende -


*


Amsterdam

In 't natte asfalt van de straten
Spieglen slierten witte lichten, flits en schaduw -
De lucht is dun en glinstrend:
Een groene sluier,
Waarin millioenen fonkelingen suizen.

En 'k zie mijzelf, een vreemdeling, hier in dit lichaam loopen
Tusschen de velen, in wier oogen glanzen
Hunkering en vrees en drift en dood -

Weer ben ik uren lang den weg gegaan,
Starend naar een helder, vreemd en onvermoed geluk -
- Een vrouw -
Voorbij - Haar snelle glimlach, en haar diepe oogen -

Langzaam sloot de nacht zich dicht.


Gerrit Kamphuis (1906-1998)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

maandag 6 augustus 2018

Anthonie Donker -- Franciscus van Assisi & Het zieke meisje

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

dbnl
wikipedia
schrijversinfo
bio
als criticus








Franciscus van Assisi

Zijn leven werd zichzelf langzamerhand
Vreemd als een schaduw, die den boom ontweek.
Daag'lijks verbleef hij langer aan den rand
Der stilten, waar de laatste stem bezweek.

Sinds hij zijn donker lichaam had verlaten
Was het hem onbekend in welke eeuw
Hij werd geboren. Onbevreesd doorwaadde
Hij tijdeloos een onafzienb're sneeuw.

En eenmaal schreed hij langs een duister water
En bukkende herkende hij zich niet;
Een zon ontbood hem tot zich. Weinig later
Vernam hij voor het eerst der eng'len lied.


*


Het zieke meisje

Zij sloot haar ogen voor de wrede zon en
Ontvoer volkomen de aanwezigheid
Der anderen. Zij heeft zich diep bezonnen,
Zij was alleen geweest ten allen tijd.

Achter haar warme oogleden begonnen
De fluisteringen van de eeuwigheid.
Waarom was zij niet eerder overwonnen
En van haar liefde en haar smart bevrijd?

- Toen zij haar ogen eind'lijk opende
Waren er stemmen en zij zocht bevreesd
De zachte streling van een teed're hand.

Zij glimlachte, maar sprak niet van het land
Waarin zij diep verloren was geweest,
Want zij bevond zich weder hopende.


Anthonie Donker (1902-1965)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

zondag 5 augustus 2018

Elly de Waard -- Sneeuw en inkt

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

website
wikipedia
kb
dbnl
wat gedichten
ipoetry






•• In zijn sonnettenproject op Neerlandistiek.nl behandelt Marc van Oostendorp de ontwikkeling van de Nederlandse taal aan de hand van 196 (14x14) sonnetten. De laatste reeks van veertien is op speciaal verzoek door veertien dichteressen geschreven. Veertien maandagen lang kunt u hier steeds een van die sonnetten lezen, inclusief beschouwing. Vandaag het vijfde. De eerdere waren van Lieke Marsman, Delphine LecompteMieke van Zonneveld. en Hester Knibbe.



Sneeuw en inkt

Het zijn deze winters die ik terug wil
halen, twee volle pagina’s gevuld met
sneeuw en lange dunne regels in inkt
geschreven als horizon, een enkele

verre vogel stippelt zijn punten op
de i’s er in. Ik zal mijn hoofd met
berenvel stofferen en ga er wonen
in een knusse hut, kijkend naar

hoe tussen de rotsen en de schrale
bomen een rest van licht zich naar het poolijs
bukt, de lange nacht zich buigt – één

die elk uitzicht in zich opzuigt.
‘O dan verschaft de met het duister
samenvloeiende inkt een zee van licht!’


Elly de Waard (1940)


Wat is een sonnet? Een van de dingen die opvalt als je de 14 nieuwe sonnetten bestudeert die dichters maakten voor deze serie is dat ze bijna allemaal een titel hebben: een paar woorden die buiten het gedicht vallen (de titel is nooit een van de veertien regels).

En verder herken je het sonnet aan de veertien regels. Vorig jaar verscheen in het elektronisch poëzietijdschrift Meander dit (titelloze!) gedicht van Elly de Waard, en ik denk niet dat iemand er een sonnet in heeft gezien:
Hier zijn de winters die ik terug wil halen
een volle pagina gevuld met sneeuw
een lange dunne regel in inkt geschreven
de horizon, een enkele verre vogel
stippelt de punten op de i’s er in

Daar laat ik mijn hoofd met berenvel stofferen
ik ga er wonen in die knusse hut
en kijk hoe tussen de stammen van de schrale bomen
een rest van licht zich over het poolijs buigt
de nacht invalt – een die elk uitzicht in zich opzuigt

O dan verschaft de met het duister
samenvloeiende inkt een zee van licht!
Er zijn wel wat dingen veranderd, in de sonnetvorm hebben de pagina’s en de regels zich vermenigvuldigd. Het licht buigt niet meer, maar bukt, terwijl de nacht nu juist wel buigt.

Op De Waards eigen blog plaatste ze afgelopen januari een andere versie, die wel al ‘Sneeuw en inkt’ heet, en ook verder vrijwel identiek is aan ons sonnet, behalve dat een woordje naar ontbreekt. En dat die versie geen sonnet is:
Sneeuw en inkt

Het zijn deze winters die ik terug wil halen
de volle pagina’s gevuld met sneeuw
en lange dunne regels in inkt geschreven
als horizon, een enkele verre vogel
stippelt de punten op de i’s erin

Ik zal mijn hoofd met berenvel stofferen
en ga er wonen in een knusse hut
kijkend hoe tussen de rotsen en de schrale bomen
een rest van licht zich naar het poolijs bukt
De lange nacht zich buigt, een
die elk uitzicht in zich opzuigt

‘O dan verschaft de met het duister
samenvloeiende inkt een zee van licht!’
Toen het gedicht nog geen sonnet was, was het rustiger. De meeste regeleindes correspondeerden met het einde van grote woordgroepen (behalve natuurlijk “een”). In het sonnet kan juist geen enkele regel op zichzelf staan, je wordt gedwongen om almaar door te lezen.

Het citaat, de enige twee regels die alle veranderingen overleven, is van Joseph Brodsky (de vertaling die ik ken is “O, de inkt die met het duister samenvloeit, verschaft ons in de nacht zoveel licht!”). Toevallig of niet: Brodsky zette ooit een gedicht van Poesjkin om in een sonnet.

• Marc van Oostendorp







• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

Richter Roegholt -- Amsterdam

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

wikipedia
dbnl
in memoriam









Amsterdam

Wanneer je denkt hoe het vroeger was
de kleine orgelman in Casablanca
- je ziet hem nu nog wel op straat -
smeet de jofele meiden door de dancing
het was de tijd dat Kid Dynamite nog leefde
die alles kon op trompet en sax
aan de drum zat een neger met een gouden bril
zo ernstig we noemden hem de deftige sprinkhaan
dat was 1950
dat was de muziek
voordat de 45-toerenplaat hier kwam

Later kwam rock 'n roll
het was de laatste winter van de lange rok
er was een wedstrijd in Kras het leek wel atletiek
de kranten schreven dat de jeugd bedorven werd
zoveel beweging denkt u daar niets bij
dat was 1957

De cool jazz kwam in nachtkonserten
en zwarte letter-affiches van Lou van Rees
de rokken waren kort en nauw
er werd niet gesmeten
het geluid van Miles Davis juichte niet
de trompet van Miles
liep zachtjes naar binnen
je werd er stil van
en je vond een nieuwe ruimte
het werd het tijdperk van weed
het kruid waar Mary Juana naar werd genoemd
en de meisjes droegen zwarte maillots
en zwarte kleren zwarte ogen
dat was 1960

Zo was het vroeger
het is ook 1965 geweest
het jaar van Yesterday en Op Art
het is nu december 1966
waar zullen we later aan denken


Richter Roegholt (1925-2005)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

zaterdag 4 augustus 2018

Richter Roegholt -- wittenburg / amsterdam

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

wikipedia
dbnl
in memoriam









wittenburg / amsterdam

In het huis dat geen stroom heeft
kan je geen grammofoon draaien
je hoort muziek van Mozart
speelt er iemand van jullie fluit
het is de draadomroep
want die is wel hier in huis
het meisje draait aan de knop
maar voor ze het heeft gevonden
klinkt de trompet van een jazzplaat
het zijn maar een paar noten
je wil dat ze het vasthoudt
de trompet maakt iets wakker
het woelt het wil een grotere ruimte
de vensters open een rukwind
zet het huis in een nieuw licht
maar ze zegt
nee twee muzieken tegelijk dat gaat niet
nu heeft ze Mozart
wat woelt moet gaan liggen
het licht bezinkt als zacht stof
het huis trilt nog na van de trompet


Richter Roegholt (1925-2005)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

vrijdag 3 augustus 2018

Boudewijn Büch -- Boekenlust I & II

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

wikipedia
dbnl
vpro
kb
schrijversinfo
in memoriam







Boekenlust

I

de dood in duizend delen
ik bewoon haar wanden
ga voor hen uit stelen
en leef met duizend onderpanden

voor steen betaal ik weliswaar de huur
balken, kranen en het woongemak,
maar houd hier beter agentuur
in letterkundig onderdak

dit is een sterfhuis van papier -
want aanstonds komt de dief & antiquaar
die maakt catalogus en goede sier
met 'zeldzaam', dit 'ongekende exemplaar'


II

soms denk ik dat mijn huis
uit boeken is gebouwd
en staat als dwangbuis
om mij heen gestouwd

door die ene deur
ontvlucht ik deze stad
maar ruik op straat nog geur
van dat beduimelde bedrukte blad

ga gedreven binnen bij antiquaren,
dwaal langs banden in hoge kasten,
koop ‘onvindbaar’ in ‘schone exemplaren’
om die thuis weer op te tasten

het is steeds verhuizing van de dood:
oud papier om afgereden lood


Boudewijn Büch (1948-2002)
uit: Het androgyn in ska (1985)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

woensdag 1 augustus 2018

Hein Boeken -- Café chantant I & II

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

wikipedia
dbnl
gedichten
bwn








Café chantant

I.

En naar éen man, met éen hand op 't klavier,
Slap 't stokje in de andre schommelt, komt gevaren
En glijdt, door 't schel trompettren, het gegier
En 't glad gegiegaag van viole-snaren,

En trilt het rammlen van de trommelaren;
En kijkend langs het gele nootpapier
Zitten de muziekanten in 't getier,
Terwijl zij naar de stomme menschen staren.

De menschen staren stil naar het tooneel,
Met lichten wand met klaren donkrer spiegel,
En gladden glans van 't kleurige gewaad

Van vrouwen, zittend, en van één die staat,
En zingt en zich beweegt met zacht gewiegel
Op 't schetterend geraas van trom en vêel.


II.

En onder 't zuivergele gaslicht blozen
Blanke arme' en halze' en glanst het gouden haar,
En kruise' of spreiden zich in rozen hozen
De fijne slanke beenen paar naast paar.

De blouse' omsluite' in velerhande posen
De lichamen die groeiden jaar en jaar,
Tot schoot en boezem konden voede' en kozen
Wat in haar groei' met pijn en lijfsgevaar.

En schoot en boezem werden lekkernij
En speelgoed voor de mannen die genieten
Van lekker, maar het meest van menschenlijf.

Nu zitten daar die vrouwen op een rij
En zinge' om beurte' een liedje van genieten
En zijn een blijd en vroolijk tijdverdrijf.


Hein Boeken (1861-1933)





• Leest allemaal de Onze Taal. Of Zone 5300.

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster